Ciąża to okres w życiu kobiety, który zwiastuje pojawienie się na świecie nowego członka rodziny. W tym okresie kobietom w ciąży przysługują szczególne prawa w pracy. Kodeks pracy jasno określa jakie działania są dozwolone względem pracownic w ciąży.
Rozwiązanie umowy o pracę z ciężarna- czy jest to możliwe?
Ze względu na fakt, że jest to okres szczególny dla kobiety, polskie prawo otacza je w tym okresie wyjątkową opieką.
Najważniejszym aspektem tej ochrony jak mówi prawo pracy ciąża zakazuje zwalniania kobiet. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży pracownicy oraz w okresie urlopu macierzyńskiego. Jedyną możliwością, którą prawo przewiduje w tym wypadku to wystąpienie przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy kobiety. Dodatkowo reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja zakładowa, musi wyrazić na to zgodę, o ile taka istnieje w danym zakładzie pracy. Warto pamiętać, że tego zakazu nie stosuje się, gdy strony łączy umowa o pracę na okres próbny nieprzekraczający jednego miesiąca. Oczywiście przepisy prawa nie zabraniają rozwiązać umowy o pracę z porozumieniem stron, bez względu na to, która z nich wystąpiła z taką propozycją.
Co przysługuje kobiecie w ciąży w pracy- kodeks pracy a ciąża
Kobiety w ciąży posiadają również określone uprawnienia związane z warunkami, w których pracują. Ze względu na charakter pracy zakazane są:
- wszystkie prace, przy których najwyższe wartości obciążenia praca fizyczną, mierzone wydatkiem energetycznym netto na wykonanie pracy, przekraczają 2900 kJ na zmianę roboczą,
- ręczne podnoszenie i przenoszenie ciężarów o masie przekraczającej: 3 kg- przy pracy stałej, 5 kg- przy pracy dorywczej,
- prace w pozycji wymuszonej,
- prace w pozycji stojącej łącznie ponad 3 godziny w czasie zmiany roboczej,
- prace w środowisku, w którym występują nagłe zmiany temperatury powietrza w zakresie przekraczającym 15oC,
- wszystkie prace w warunkach narażenia na drgania w ogólnym oddziaływaniu na organizm kobiety,
- wszystkie prace w warunkach podwyższonego lub obniżonego ciśnienia, prace stwarzające ryzyko zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, wirusem ospy wietrznej i półpaśca, wirusem różyczki, wirusem HIV, wirusem cytomegalii, listeriozy, toksoplazmozą, prace przy obsłudze zwierząt, dotkniętych chorobami zakaźnymi i inwazyjnymi,
- prace, podczas których pracownica jest narażona na zetknięcie z niżej wymienionymi substancjami chemicznymi niezależnie od ich stężenia w środowisku pracy: chloropren, 2-etoksyetanol, etylen dwubromek, leki cytostatyczne, mangan, 2-metoksyetanol styren, syntetyczne estrogeny i progesterony, tlenek węgla, ołów i jego związki organiczne i nieorganiczne, rtęć i jej związki organiczne i nieorganiczne preparaty do ochrony roślin,
- prace w narażeniu na działanie rozpuszczalników organicznych, jeżeli ich stężenia w środowisku pracy przekraczają wartości ⅓ najwyższych dopuszczalnych stężeń,
- prace w wymuszonym rytmie pracy (np. praca przy taśmie), prace wewnątrz zbiorników i kanałów,
- prace stwarzające ryzyko ciężkiego urazu fizycznego lub psychicznego, np. gaszenie pożarów, udział w akcjach ratownictwa chemicznego, usuwanie skutków awarii,
- prace z materiałami wybuchowymi, prace przy uboju zwierząt hodowlanych oraz obsłudze rozpłodników,
- prace w zasięgu pól elektromagnetycznych o natężeniach przekraczających wartości dla sfery bezpiecznej,
- prace w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące,
- praca przy obsłudze monitorów ekranowych- powyżej 4 godzin na dobę, prace na wysokości- poza stałymi galeriami, pomostami, podestami i innymi stałymi podwyższeniami, posiadającymi pełne zabezpieczenie przed upadkiem (bez potrzeby stosowania środków ochrony indywidualnej przed upadkiem), oraz wchodzenie i schodzenie po drabinach i klamrach, oraz prace w wykopach i zbiornikach otwartych.
Czas pracy kobiet w ciąży
Przepisy określają także jasno kwestię czasu pracy kobiet w ciąży. Ze względu na czas i porę pracy istnieją zakazy zatrudniania ciężarnych:
- w systemie równoważnego czasu pracy, skróconego tygodnia pracy, pracy weekendowej oraz przy pracy w ruchu ciągłym – a więc w systemach lub rozkładach, w których występuje przedłużona dniówka robocza – czas pracy kobiety w ciąży nie może przekraczać 8 godzin,
- zabrania się także zatrudniania kobiety ciężarnej w godzinach nadliczbowych,
- zabrania się zatrudniania pracownicy w ciąży w porze nocnej.
Ciąża a delegację i wyjazdy służbowe
Ze względu na miejsce wykonywania pracy zabrania się delegowania pracownicy w ciąży do innego miejsca niż jej stałe miejsce pracy. Pracownica może zostać oddelegowana do innego miejsca pracy, tylko w przypadku, jeśli wyrazi na to zgodę.
Pracownice w ciąży mają także prawo do zwolnienia lekarskiego (L4 w ciąży) w tym okresie zachowując jednocześnie prawo do wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku chorobowego. Ponadto istnieje prawo do zwolnienia z pracy na czas badań lekarskich. Za ten czas kobieta zachowuje również prawo do wynagrodzenia.